Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Απάντηση Καμμένου στην Τουρκία με το τραγούδι «των αθανάτων το κρασί»

Σε ανάρτησή του στο twitter έγραψε: «Αφού το τουρκικό ΥΠΕΞ και οι εδώ προσκυνημένοι θεωρούν την ΕΟΚΑ τρομοκράτες. Καταδικάστε με τιμή μου».


Με το τραγούδι «των αθανάτων το κρασί» απάντησε ο υπουργός Άμυνας, Πάνος Καμμένος στις βολές που δέχθηκε νωρίτερα από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Με ανάρτησή του στο twitter έγραψε «Αφού το τουρκικό ΥΠΕΞ και οι εδώ προσκυνημένοι θεωρούν την ΕΟΚΑ τρομοκράτες. Καταδικάστε με τιμή μου», παραθέτοντας τον σύνδεσμο του τραγουδιού στο YouTube. 


Σημειώνεται ότι η Άγκυρα έφτασε στο σημείο να δηλώσει ότι ο Πάνος Καμμένος δεν έχει την ικανότητα αξιολόγησης και έκφρασης, χαρακτηρίζοντάς τον λίγο - πολύ ασόβαρο και ανεύθυνο για συγκεκριμένες δηλώσεις που έκανε τις προηγούμενες μέρες. 


Το επίμαχο τραγούδι πρωτοτραγούδησε ο Γιώργος Νταλάρας το 1994 και αποτελεί μελοποίηση στίχων ποιήματος του Ευαγόρα Παλλικαρίδη από τον συνθέτη Δημήτρη Λάγιο. Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης (26 Φεβρουαρίου 1938 - 14 Μαρτίου 1957) ήταν Κύπριος αγωνιστής. Σε ηλικία 17 χρόνων, εγκατέλειψε το σχολείο και εντάχθηκε στις αντάρτικες ομάδες της ΕΟΚΑ. Στις 18 Δεκεμβρίου 1956 συνελήφθη από τους Βρετανούς για κατοχή οπλισμού. Απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957, σε ηλικία μόλις 19 ετών παρά τις διεθνείς αντιδράσεις και εκκλήσεις για απονομή χάριτος. Ήταν ο νεαρότερος αλλά και ο τελευταίος αγωνιστής που απαγχονίστηκε από τους Άγγλους. Ο τάφος του βρίσκεται στα Φυλακισμένα Μνήματα στη Λευκωσία.


(αναδημοσίευση από Πρώτο Θέμα)


Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016

Τσάμηδες και Κατοχή: μύθοι και πραγματικότητα (4ο μέρος)

miss-you-chameria-e1439240472169.jpg 

Παύλος Στ.


Διώξεις, εκτελέσεις και έκτροπα σε βάρος των Τσάμηδων

 

Ήδη από τα τέλη του 1940, η συμπεριφορά ενός διόλου ευκαταφρόνητου1 αριθμού μελών της τσάμικης μειονότητας κατά την προσωρινή πρώτη ιταλική κατοχή της Θεσπρωτίας έφερε ως επακόλουθο και την ελληνική (κρατική και μη) αντίδραση: Τσάμηδες που συνέδραμαν τα ιταλικά στρατεύματα πέρασαν από στρατοδικείο και εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες ενώ σχεδόν ολόκληρος ο ανδρικός πληθυσμός της μειονότητας ηλικίας 18 έως 50 ετών εκτοπίστηκε στην υπόλοιπη Ελλάδα. Επιπλέον στην Ηγουμενίτσα, συγγενείς θυμάτων των Τσάμηδων πεμπτοφαλαγγιτών εισέβαλαν στη φυλακή της κωμόπολης και λύντσαραν επί τόπου τέσσερα2 άτομα που είχαν συλληφθεί κατηγορούμενα για αυτούς τους φόνους3

Ακόμη μεγαλύτερο ήταν το κύμα βίας που ξέσπασε σε βάρος των Τσάμηδων κατά την απελευθέρωση...

Περισσότερα


Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

Mιχαήλ-Μάξιμος Tριβώλης: ο πρώτος από τους αντιφρονούντες στη μακρινή Mοσχοβία

maximos.jpg


Σ'έναν από τους σπουδαιότερους αμερικανούς διηγηματογράφους της νεότερης γενιάς, τον Bernard Malamud, ανήκει η ρήση ότι "από το παρελθόν εκχέεται ο μύθος: όπως δεν μπορεί κανείς να πάρει πηλό για πρόπλασμα από τη νερουλή λάσπη του παρελθόντος, έτσι δεν δεν μπορεί να αποδοθεί ένας κύκλος ζωής στο απόλυτο σύνολό του, όπως ήταν στην πραγματικότητα. Mε άλλα λόγια: όλες οι βιογραφίες είναι, σε τελική ανάλυση, μυθιστορήματα" (B. M. " Dubin's Lives", 1979, σ. 20).

Mια ρήση που, για την περίπτωση τουλάχιστον του σημερινού μας ήρωα, είναι απόλυτα επιτυχής: δεν είναι ένας, ούτε δυο, αλλά τρείς οι κύκλοι ζωής που συμπλήρωσε ο Mιχαήλ Tριβώλης, που γεννήθηκε στην Άρτα το 1470 και πέθανε στις αρχές του 1556, έγκλειστος σ'ενα μοναστήρι στη μακρινή Mοσχοβία. Tρεις κύκλοι ζωής με τόσο αντιφατικό περιεχόμενο ο καθένας, ωστε, θα 'λεγε κανείς, ότι η κάθε μια από τις τρείς ξεχωριστές βιογραφίες του αναιρεί τα δεδομένα των υπόλοιπων δυο, μεταθέτοντας συνάμα το περιεχόμενό τους στη σφαίρα του μη-πραγματικού, της μυθιστορίας. 

Δώδεκα χρόνια θα διαρκέσει ο πρώτος κύκλος του βίου του νεαρού Tριβώλη από την Άρτα. Eίναι τα χρόνια που, αφιερωμένος στις ουμανιστικές σπουδές του, θα εγκατασταθεί (από το 1492) Φλωρεντία, για να μαθητεύσει κοντά σ'έναν από τους κατεξοχήν εκπροσώπους της ιταλικής Aναγέννησης, τον Giovanni Pico della Mirandola. H Mπολόνια, η Πάδουα, το Mιλάνο και η Bενετία, με όλους τους επιφανείς εκπροσώπους της Aναγέννησης που διδάσκουν εκεί, αποτελούν τους ενδιάμεσους σταθμούς του Tριβώλη. Πνευματική δραστηριότητα που θα την σφραγίσει η απευθείας επαφή με τους δασκάλους του, αλλά και η απογοήτευση από την τραγική εμπειρία από την εις θάνατον καταδίκη (το 1494) του δασκάλου του, Giovanni Pico della Mirandola, ως αιρετικού, αλλά και από τη δημόσια εκτέλεση του Savonarola, τον οποίο θα δεί ο ίδιος ο Tριβώλης, τέσσερα χρόνια αργότερα, να ανέρχεται στη πυρά.

Mετά το πέρας των σπουδών του, ώριμος πια εκπρόσωπος της ιταλικής Aναγέννησης, θα πραγματοποιήσει ο Tριβώλης το μεγάλο βήμα και θα εισέλθει και ο ίδιος στο τάγμα των Δομηνικανών μοναχών, το 1502. O δεύτερος κύκλος του βίου του ήρωά μας θ' αρχίσει δυο χρόνια αργότερα, όταν οι αμφιβολίες του για την πορεία του βίου του θα τον ωθήσουν να αποβάλλει το σχήμα του καθολικού μοναχού και να επανακάμψει στον πατρικό του κόσμο της Oρθοδοξίας. Tον συναντούμε έτσι, το 1506, στο Bατοπέδι να έχει δεχθεί την κουρά ως μοναχός Mάξιμος. Tον τρίτο και τελευταίο κύκλο της ζωής του θα διεξέλθει ο ήρωάς μας στη Pωσία, όπου θα προσκληθεί επίσημα από τον ηγεμόνα της Mόσχας, Vasilij Γ', για να επιβλέψει την ορθή απόδοση θεολογικών έργων και λειτουργικών βιβλίων από τα ελληνικά στην εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα. Ένα ταξίδι που θα γίνει το 1518 και θα είναι για τον μοναχό Mάξιμο το Γραικό (Maksim Grek, όπως θα γίνει γνωστός στη Pωσία) χωρίς γυρισμό.

Παρακάμπτοντας εδώ την αναφορά στη σπουδαιότητα του πνευματικού έργου του Mάξιμου του Γραικού για την παλαιορωσική γραμματεία, ας τονίσω την έκφανση εκείνη που του προσδίδει μια διπλή αποκλειστικότητα. Παγιδευμένος από τους εχθρούς του μέσα σε ένα ξένο για εκείνον περιβάλλον, θα κατηγορηθεί ο Mάξιμος για "αντικαθεστωτικές ενέργειες" και θα παραμείνει μέχρι το θάνατό του (αρχές του 1556) έγκλειστος σε μια μονή, συντάσσοντας από εκεί συγγράμματα με αλληγορικό περιεχόμενο, όπου στηλιτεύεται η αυθαιρεσία της Eξουσίας.

O Mιχαήλ-Mάξιμος Tριβώλης από την Άρτα θα έχει λοιπόν το θλιβερό προνόμιο να είναι ένας από τους πρώτους πολιτικούς κρατούμενους στη ρωσική ιστορία αλλά και ο μοναδικός, από όσα γνωρίζω, που μετέφερε με τα συγγράμματά του ψήγματα από τον πολιτειακό στοχασμό της ιταλικής Aναγέννησης στη μακρινή Pωσία.


Φαίδων Μαλιγκούδης

(αναδημοσίευση από Helleno - Slavica)

Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2016

Οι ιστορικές ανακρίβειες της ανάρτησης του Έντι Ράμα

Ποιος ήταν ο «Αρχιεπίσκοπος» Γεώργιος Δούσμανης, που ανέφερε ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα; Υπήρχε Αρχιεπίσκοπος στην Αθήνα κατά την διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Και ποια ήταν η σχέση του Δούσμανη με τον Μοροζίνι; Εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν από την ανάρτηση του Αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα, όπου ισχυρίστηκε την διάσωση της Ακρόπολης από τον «Αλβανό αρχιεπίσκοπο» Γεώργιο Δούσμανη  τον 17ο αιώνα.

Η τοποθέτηση του Αλβανού πρωθυπουργού, αποδεικνύει με έμφαση πως η σκιά των «Ρομαντικών χρόνων των Βαλκανίων» δηλαδή των Βαλκανικών Εθνικισμών που γεννήθηκαν στο τέλος του 19ου αιώνα και είχαν σαν σκοπό την διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη συγκρότηση κρατών-εθνών είναι βαριά και παρούσα ακόμη. Κάθε βαλκανικό κράτος ανέπτυξε την δική του « Μεγάλη Ιδέα» την οποία και ολοκλήρωσε κυρίως μέσα από τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13. Ένα κράτος δεν πέρασε από αυτή τη διαδικασία, η Αλβανία. Προϊόν κυρίως συμβιβασμών και γεωπολιτικών ισορροπιών η Αλβανία ιδρύθηκε το 1912 και ρέπει ακόμα ανάμεσα σε αυτόν το βαλκανικό εθνικισμό και τις αλυτρωτικές τάσεις, που τις περισσότερες φορές έρχονται να βεβαιώσουν την ιστορική της ταυτότητα που ξεπήδησε απότομα στις αρχές του 20ου αιώνα.

Ας έρθουμε όμως στην ουσία της ανάρτησης του  Έντι Ράμα. Ο Στέφανος Καβαλλιεράκης, Ιστορικός, Δρ. Μεσογειακών και Ανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Στρασβούργου, αναφέρει στην «Καθημερινή» πως «βρίθει ιστορικών λαθών» και προχωρά στην ανάλυση των αναφορών του Αλβανού Πρωθυπουργού.

«Ο Γεώργιος Δούσμανης ,  μάλλον πρόγονος της γνωστής στρατιωτικής οικογένειας είναι πράγματι  ένα ιστορικό πρόσωπο. Ο Δούσμανης ανήκει στους προεστούς της Αθήνας. Τον αναφέρει ο γνωστός ιστοριοδίφης και αθηναιολόγος Γ. Καμπούρογλου στην Ιστορία των Αθηνών στο Γ' τόμο, ως  κάτοικο Γαστούνης, παλιός τόπος διαμονής των Φράγκων πριγκίπων της Αχαΐας με το όνομα La Gastogne, που επί Φραγκοκρατίας αποτελούσε μέρος του Πριγκιπάτου Αχαΐας, που είχε έρθει στην Αθήνα».

Όσον αφορά τώρα τις αναφορές «Αλβανός», «Αρχιεπίσκοπος» και το ότι «έσωσε την Ακρόπολη», ο κ. Στέφανος Καβαλλιέράκης αναφέρει:
-«Δεν ήταν Αρχιεπίσκοπος γιατί oι εθνικές ορθόδοξες Εκκλησίες είναι προϊόν του 190υ αιώνα , ως τότε οι ορθόδοξοι λαοί βρίσκονται υπό την πνευματική επιστασία του Πατριαρχείου.
-« Δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «Αλβανός», γιατί ο διαχωρισμός τότε ήταν θρησκευτικός, μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών (Ρωμηών). Εκείνος ήταν χριστιανός»
-«Όντως παρεμβαίνει στο Μοροζίνι αλλά ανεπιτυχώς, αφού το 1687 ο βενετός δόγης την βομβάρδισε, και το 1688 την πλιατσικολόγησε μέχρις εσχάτων.  Ο Δούσμανης μάλλον όμως κέρδισε την συμπάθεια του Μοροζίνι ο οποίος τον παρασημοφόρησε. Συμμετείχε σε διάφορες εκστρατείες εναντίον των Τούρκων  και τελικά σκοτώνεται το 1701 « πεσόντος θύματος 12 πυροβολισμών και 50 πληγών» . Προς τιμήν του ο Δούκας της Βενετίας Αλοίσιος Μοτσενίγος  απένειμε στα παιδιά του τον τίτλο του κόμη».

Οι αναφορές του Έντι Ράμα εντάσσονται προφανώς στο πλαίσιο μίας επιβεβαίωσης της εθνικής ταυτότητας που έρχεταια πό πολύ παλιά και απευθύνεται πιο πολύ στο εσωτερικό της χώρας του, παρά υπηρετεί την αντικειμενική ιστοριογραφία, όπως έρχεται μέσα από τις πηγές.


(αναδημοσίευση από kathimerini.gr)


Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2016

Γιώργος Καραμπελιάς και Αθανάσιος Γκότοβος συνομιλούν για το ζήτημα των Τσάμηδων



Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2016

Τσάμηδες και Κατοχή: μύθοι και πραγματικότητα (3ο μέρος)

AAOC Marshim NYC.jpg 

Παύλος Στ.


Η πολυθρύλητη τσάμικη αντίσταση: μύθος και πραγματικότητα

Ένας από τους διαχρονικούς πυλώνες της επιχειρηματολογίας των Αλβανώνκαι Ελλήνων απολογητών της τσάμικης μειονότητας αλλά και των κατήγορων του ελληνικού σωβινισμού είναι και η αντίσταση των Τσάμηδων εναντίον των δυνάμεων του Άξονα.

Σύμφωνα με αυτή την άποψη, η τσάμικη μειονότητα της Θεσπρωτίας, παρά το μικρό της μέγεθος, συμμετείχε ενεργά στον αντιφασιστικό αγώνα με εκατοντάδες εθελοντές. Άλλωστε και το υπόμνημα της αντιφασιστικής επιτροπής αναφέρεται στο αίμα του Αλί Ντεμί...των μαρτύρων Μουχαρέμ Μουρτεζάι, Ιμπραήμ Χαλούμι, Χούσο Βέσελι κλπ, που σκοτώθηκαν πολεμώντας το φασισμό. 

Από την άλλη πλευρά, αφήνοντας στην άκρη τις επιδερμικές αναφορές...

Περισσότερα


Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Τσάμηδες και Κατοχή: μύθοι και πραγματικότητα (2ο μέρος)

pdiu.jpg 

Παύλος Στ.


Στο πρώτο μέρος της δημοσίευσης διαπιστώθηκαν μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με την ξέφρενη δράση σημαντικής μερίδας των Τσάμηδων στο πλευρό των δυνάμεων Κατοχής. Βέβαια η αλήθεια είναι πως οι Τσάμηδες ταγματασφαλίτες δεν περιόρισαν τη δράση τους στις εκτελέσεις αμάχων και στο πλιάτσικο. Υπήρξαν παράλληλα συμπολεμιστές των στρατευμάτων Κατοχής σε μια σειρά από αιματηρές μάχες εναντίον των Ελλήνων ανταρτών, κυρίως - λόγω γεωγραφικής θέσης -  εκείνων του ΕΔΕΣ...

Περισσότερα


Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

Μην τους παίρνεις στα σοβαρά…

Ομολογώ ότι χάρη στη φασαρία που έγινε ανακάλυψα το κομμάτι που γράφτηκε στην Αυγή και που προκάλεσε το εξώδικο του Πύρρου Δήμα και ένα σωρό αντιδράσεις. Γράφτηκε Τετάρτη 10 Αυγούστου και για μέρες δεν το είχε διαβάσει κανείς - πράγμα που δεν αποτελεί τιμή για την εφημερίδα βέβαια. Το πώς έφτασε να το διαβάσει ο Δήμας είναι παράξενο, όπως παράξενο είναι και γιατί αντέδρασε έτσι. Τον ξέρω λίγο τον Πύρρο: είναι άνθρωπος με χιούμορ. Το χιούμορ, βέβαια, είναι αρκετά προσωπική υπόθεση - νομίζω πως ούτε αυτός, ούτε και αρκετοί άλλοι, που αντέδρασαν αφού το διάβασαν δεν κατάλαβαν πως πρόκειται για ευθυμογράφημα.

Που εξαφανίστηκε η Αρση Βαρών; 

Ο λαμπρός χιουμορίστας συντάκτης του Δημήτρης Χρήστου (τον οποίο ελπίζω ο σύντροφος Λάκης Λαζόπουλος να αξιοποιήσει προσεχώς ...) μοιάζει αρχικά να καταπιάνεται με κάτι σοβαρό: την εξαφάνιση της Εθνικής ομάδας της Αρσης Βαρών, που κάποτε κέρδιζε μετάλλια. Θα μπορούσε να ασχοληθεί με την εξαφάνιση του πάλαι ποτέ «προγράμματος της Θεσσαλονίκης» ή έστω με την απόλυτη προδοσία του προγράμματος του αθλητισμού, που παρουσίασε προεκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ας μην απαιτούμε από τον δημιουργό, να αντλεί την έμπνευσή του από όσα εμάς μας φαίνονται κωμικά. Σημασία έχει το κείμενο, το οποίο είναι απολαυστικά αστείο.

Δεν είναι άθλημα, όπως πιστεύαμε

Ο Χρήστου αναρωτιέται φωναχτά που είναι η εθνική Αρσης Βαρών, καταλήγοντας ότι η Αρση Βαρών, δεν είναι άθλημα (όπως όλοι, πιστεύω, νομίζουμε) αλλά «βιομηχανία εισαγωγής και ελληνοποίησης κατασκευής πρωταθλητών» (δεν κάνω πλάκα, έτσι ακριβώς το γράφει)! Εξιστορεί στη συνέχεια μια συνομιλία του Σημίτη, με το Σγουρό και τον Ιακώβου, που  ζητάνε λεφτά από τον πρώην πρωθυπουργό, χωρίς φυσικά να μας πει πότε έγινε ή έστω που - αλλά δε βαριέσαι: αυτά απασχολούν τους δημοσιογράφους. Ξεχνάει, σαφώς εντέχνως, ότι ο Δήμας πήρε το πρώτο του ολυμπιακό μετάλλιο το 1992, όταν τη χώρα κυβερνούσε ο Μητσοτάκης, και το τελευταίο το 2004, όταν την κυβερνούσε ο Κώστας Καραμανής, τον Υπουργό ... Διορισμών του οποίου, τον καθηγητή Προκόπη Παυλόπουλο, ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά ας μην αφήνουμε τις λεπτομέρειες να χαλάσουν το έργο. Ξεχνάει επίσης, ότι αθλητές της Εθνικής της Αρσης Βαρών δεν πιάστηκαν ντοπέ πριν το 2004, αλλά πριν τους Αγώνες του 2008, και δεν πιάστηκαν φυσικά από έλληνες ελεγκτές: το λέω γιατί η Αυγή μπορεί να βγάλει διώκτες του ντόπινγκ τον Καραμανλή, τον Πάκη, και τον Καμμένο και να τους παρουσιάσει ως νέους Avengers! Ωστόσο παρά τη φτωχή μνήμη, ο συντάκτης δεν πτοείται. Αφού μας έχει προετοιμάσει με διάφορα χωρατά, αμολάει το μεγάλο ανέκδοτο, σαν πορδή που ταράζει γριά σε λεωφορείο, όπως θα έλεγε κι Αριστοφάνης ή ο βάρδος Λάκης: «τι είδους άθλημα είναι αυτό που ένας πρωταθλητής αγωνίζεται μία ή δύο φορές σε τέσσερα χρόνια από Ολυμπιάδα σε Ολυμπιάδα, όπως ο Πύρρος Δήμας» αναρωτιέται, ενώ ο χορός, θα πρεπε, για να τονίσει την απορία, να φωνάζει «Ω άνδρες Συριζαίοι». Και προσθέτει απαντώντας στον εαυτό του, ως ο πρώτος του χορού: «Διότι έτσι δεν αγωνίζεσαι για την τιμή της πατρίδος και τη δόξα του αθλητισμού, αλλά για την τιμή της παρτίδος σου, από τα παχυλά πριμ και τα άλλα ευεργετήματα των αργομισθιών»!  Να τονισθεί το ευφυολόγημα «πατρίδα - παρτίδα». Θα το ζήλευε και η Πέπη Τσεσμελή ...

Ολότελα άσχετος ή τεμπέλης;

Κάποιος θα πει ότι ο σχολιαστής (;), της Αυγής είναι μάλλον άσχετος: το είδος του βαριεστημένου δημοσιογράφου, που δουλεύει κάπου χάρη στην κομματική του ταυτότητα και ζαλισμένος από τη ζέστη μπλέκει σε μονοπάτια που δεν γνωρίζει, όπως αυτά του αθλητισμού. Μόνο αν είσαι ολότελα άσχετος, αγνοείς, ενώ θες ν ασχοληθείς με τον Δήμα, ότι αυτός έχει ακόμη τρεις παγκόσμιους τίτλους (1993, 1995 και 1998) κερδισμένους σε παγκόσμια πρωταθλήματα. Μόνο αν ανακάλυψες την Αρση βαρών χθες, δεν γνωρίζεις ότι ο Δήμας έχει μείνει στην ιστορία για δύο παγκόσμια ρεκόρ τα οποία θα ζουν αιώνια, καθώς τα έχει πετύχει στη κατηγορία των 83 κιλών, η οποία δεν υπάρχει πια. Μόνο αν είσαι τεμπέλης δεν θα μπεις στον κόπο να τσεκάρεις το βιογραφικό του για να ανακαλύψεις ότι το 1992 και το 1993 κατέκτησε την τρίτη θέση στο πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα, πριν στην ίδια διοργάνωση, στη Βαρσοβία τον Μάιο του 1995, κατακτήσει τρία χρυσά μετάλλια επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα τρία παγκόσμια ρεκόρ, στο αρασέ, το ζετέ και το σύνολο - ρεκόρ που αργότερα βελτίωσε. Μπορεί να είσαι πανηγυρτζής και να θυμάσαι τις νίκες του, αγνοώντας πχ ότι το 1998 στη Φινλανδία κατετάγη δεύτερος στο πανευρωπαϊκό ή ότι έχασε μεσογειακούς λόγω τραυματισμού. Αλλά και πανηγυρτζής κι αν είσαι, ένας από αυτούς που ζει για να δει νταούλια να χτυπάνε κι αγορές να χορεύουν, απορώ πως δεν σου πέρασε από το μυαλό πως αν κάποιος έκανε ένα αγώνα κάθε τέσσερα χρόνια, δεν θα βραβεύονταν ποτέ από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Αρσης βαρών, ως «ο καλύτερος αθλητής του αιώνα». Αλλα παρασύρθηκα κι εγώ κι απαντώ επί της ουσίας, μιλώντας για μετάλλια και διακρίσεις του αθλητή, ενώ το κείμενο του δημιουργού είναι γραμμένο για να προσφέρει άφθονο γέλιο.

Ετρεχαν για συγχαρητήρια

Ισως να μην με πιστεύετε. Ισως να πιστεύετε πως το Δήμα δεν τον αγαπάνε στην Αυγή γιατί πολιτεύτηκε με το ΠΑΣΟΚ: κουταμάρες είναι αυτά - εδώ ο Κουρουπλής και η Τζάκρη είναι υπουργοί! Ισως να σας έπεισαν ότι τάχα μου  οι συντάκτες της Αυγής προσπαθούν να υποβαθμίσουν τους αθλητές, που κέρδισαν μετάλλια σε εποχές που ο ΣΥΡΙΖΑ λέγονταν Συνασπισμός και τους έστελνε συγχαρητήρια: ο Κωνσταντόπουλος πχ τον Δήμα τον είχε συγχαρεί σε κάθε ευκαιρία και ήταν και από τους πρώτους. Δεν τα πιστεύω αυτά γιατί θα θύμωνε η πρωταθλήτρια κολύμβησης Ελένη Αυλωνίτου πχ, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, που αποκλείεται να πιστεύει πως οι επιτυχίες των αθλητών πρέπει να υποβαθμίζονται, αν πολιτικά μαζί τους δεν συμφωνούμε. Η σιωπή της Αυλωνίτου πάντως είναι κατανοητή: δεν αποκλείεται να την βγάλουν ντοπαρισμένη και δαύτη γιατί έλληνες κολυμβητές ντοπέ πιάστηκαν κάμποσοι, όταν η ίδια σταμάτησε την μεγάλη καριέρα της.  

Επίλογος αποθέωση

Νομίζω ότι το απολύτως κωμικό αυτό κείμενο, ένα αληθινό μελτεμάκι γέλιου αυγουστιάτικα, έδωσε σε πολλούς την ευκαιρία να το διαβάσουν λάθος. Ο ΣΥΡΙΖΑ και η Αυγή του δεν έχουν ανάγκη από ανθρώπους του αθλητισμού. Αλλωστε, όταν έχεις ένα Πέτρο Κωνσταντινέα, τι να τους κάνεις τους άλλους;

Γέλιο ήθελαν να προσφέρουν και διαβάστε τον επίλογο. Ο συντάκτης, χιουμορίστας σπάνιας ράτσας, προτείνει στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, επί των ημερών της οποίας κλείνει το αθλητικό κέντρο Αγιος Κοσμάς και πωλείται το ΟΑΚΑ, να αναβαθμίσει το μαζικό αθλητισμό και τον σχολικό αθλητισμό, υιοθετώντας το σύστημα των  ΗΠΑ, που «είναι η πλέον οργανωμένη χώρα σε επίπεδο αθλητισμού και πρωταθλητισμού, με δεκάδες χιλιάδες υποτροφίες σε ταλαντούχους στον αθλητισμό φοιτητές που θέλουν να συνδυάσουν πρωταθλητισμό, μόρφωση και επιστημονική κατάρτιση». Όλα αυτά μάλιστα προτείνει να γίνουν όχι τώρα, αλλά μόλις επιλυθούν από την Κυβέρνηση ετούτη «τα ζωτικά προβλήματα, τα οποία απειλούν το παρόν και το μέλλον του τόπου». Τότε υπολογίζει «να βρεθεί χρόνος και ικανοί πολιτικοί να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τα σχολικά προγράμματα του αθλητισμού» και να γίνουμε κάτι σαν τις ΗΠΑ.

Ομολογώ ότι ζήλεψα. Με έκανε και έκλαψα από τα γέλια καλοκαιριάτικα ή από ντροπή για τα όσα έγραψε για τον Δήμα που αγνοεί - δεν θυμάμαι ακριβώς, πέρασαν και πολλές μέρες. Τώρα γελάω με τον Σταύρο Θεοδωράκη, που για να κάνει ρελάνς στην «Αυγή» πρότεινε να μιλήσουν στη Βουλή οι Ολυμπιονίκες, χωρίς όμως λέει να ρίξουν «συναισθηματικούς δεκάρικους και πατριωτικές κορώνες»! Περιμένει λέει «αλήθειες που θα είναι απαραίτητες στην κοινωνία»: σε λίγο θα τους ζητήσουν να μας λύσουν και το ασφαλιστικό.

Μα, που διάβολε τους έχουμε βρει όλους αυτούς, αναρωτιέμαι ...

Αντώνης Καρπετόπουλος

(αναδημοσίευση από karpetshow)


Δευτέρα, 8 Αυγούστου 2016

Τσάμηδες και Κατοχή: μύθοι και πραγματικότητα (1ο μέρος)

amorfoti.jpg

Παύλος Στ.


Η παρούσα δημοσίευση γράφτηκε στα πλαίσια της ενασχόλησης του υποφαινόμενου με τις πολυποίκιλες πτυχές της Ιστορίας του χώρου της Ηπείρου και της Αλβανίας και είχε δρομολογηθεί από καιρό. Βέβαια, αν και πολλά από τα στοιχεία που ακολουθούν έχουν συλλεχτεί εδώ και αρκετό καιρό, κυρίως ως αποσπάσματα άλλων (δημοσιευμένων ή μη) εργασιών, είναι απαραίτητη η παραδοχή πως το έναυσμα για την επίσπευση της ολοκλήρωσης αυτού του κειμένου αποτέλεσε η σχετικά πρόσφατη ανακίνηση από τα ΜΜΕ του ζητήματος των Τσάμηδων, μέσω της προβολής ενός ανορθόγραφου πανό που ύψωσαν Αλβανοί εθνικιστές σε κάποιο από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα της Γαλλίας τον Ιούνιο που μας πέρασε.

Ειδικότερα, πρέπει να αναφερθεί πως απρόσμενοι σύμμαχοι στην προσπάθεια για την ολοκλήρωση, την τεκμηρίωση και φυσικά τη δημοσίευση του κειμένου που ακολουθεί υπήρξαν και τα κείμενα ορισμένων αρθρογράφων που είτε λόγω πρόχειρης και επιφανειακής ενασχόλησης με το ζήτημα των Τσάμηδων είτε λόγω μιας υπέρμετρης αίσθησης διεθνιστικού ή αντιεθνικιστικού καθήκοντος προχώρησαν, ηθελημένα ή μη, σε μεγαλύτερη ή μικρότερη διαστρέβλωση της πραγματικότητας.

Το κείμενο που ακολουθεί δεν διεκδικεί το αλάθητο: εξάλλου ο δημιουργός του δεν είχε στη διάθεσή του ούτε όλη τη βιβλιογραφία που χρειαζόταν, ούτε την απαραίτητη πρόσβαση σε αδημοσίευτες πηγές ούτε φυσικά το χρόνο και τα μέσα για επιτόπια έρευνα. Όμως παρά τις όποιες αντιξοότητες και ελλείψεις, το παρόν κείμενο δεν γράφτηκε για τη δικαίωση των προσωπικών ή ιδεολογικών απόψεων του συγγραφέα αλλά με σκοπό την όσο το δυνατόν καλύτερη προσέγγιση των γεγονότων που συντάραξαν κατά την περίοδο της Κατοχής την Ήπειρο και τη Νότια Αλβανία καθώς και τη σχέση της τσάμικης μειονότητας της Ελλάδας1 με αυτά.

 

Εισαγωγή

 

Η βάση της παρούσας δημοσίευσης είναι ο σχολιασμός του εθνικισμού της ΄΄αντιφασιστικής΄΄ επιτροπής των Τσάμηδων προσφύγων, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από το ίδιο τους το υπόμνημα που γράφτηκε το 1947 με αποδέκτη το συμβούλιο ασφαλείας του ΟΗΕ2.

Το συγκεκριμένο υπόμνημα, προϊόν ακραίου σωβινισμού και εκτεταμένης διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, αποτελεί εδώ και δεκαετίες τον πυρήνα  πάνω στον οποίο Αλβανοί υπερεθνικιστές αλλά και Έλληνες διεθνιστές ή ακροαριστεροί αντεθνικιστές δημοσιεύουν σε γραπτή ή ηλεκτρονική μορφή τα πονήματά τους για τα συμβάντα της περιόδου, φυσικά μαζί με τις απαραίτητες προσθαφαιρέσεις ή επιλεκτικές αναφορές από την υπόλοιπη βιβλιογραφία, ώστε να παρουσιαστεί στον ανυποψίαστο ή ευκολόπιστο αναγνώστη όχι μια αντικειμενική ή ουδέτερη προσέγγιση των γεγονότων αλλά μια συρραφή εκείνων των στοιχείων που θα δικαιώσουν την άποψη του εκάστοτε αρθρογράφου, όποια και αν είναι αυτή.

 

Δύο λόγια για το περιβόητο υπόμνημα

 

Στον προσεκτικό αναγνώστη προκαλεί εντύπωση το ότι εν έτει 1947, το υπόμνημα των εκδιωγμένων Τσάμηδων της Ελλάδας, συνταγμένο από μια ''αντιφασιστική'' επιτροπή η οποία έδρευε σε ένα κομμουνιστικό κράτος όπως η Αλβανία και που πραγματευόταν τα συμβάντα σε μια περιοχή που δοκιμάστηκε σκληρά από τα εγκλήματα του φασισμού (Θεσπρωτία και γειτονικές περιοχές) δεν κάνει ουδεμία αναφορά σε αυτά. 

Αντιθέτως, πραγματοποιείται ένα άλμα στην αφήγηση (και τη λογική) που οδηγεί τον αναγνώστη από τις συνέπειες που είχε για τους Τσάμηδες η ενσωμάτωση της Θεσπρωτίας στην Ελλάδα, στις τελευταίες μέρες της Κατοχής. Εκεί αναφέρονται, αποκομμένες από τα υπόλοιπα γεγονότα της περιόδου 1941-1944, οι βιαιότητες των ''αντιδραστικών μοναρχοφασιστικών δυνάμεων'' του ΕΔΕΣ ενώ γίνεται και μια γενικόλογη αναφορά στους ''εκατοντάδες νέους Τσάμηδες'' που εντάχτηκαν στον ΕΛΑΣ, διανθισμένη από την απαραίτητη επίκληση στο συναίσθημα (βλ. Το αίμα του Αλί Ντέμι...των μαρτύρων Μουχαρέμ Μουρτεζάι, Ιμπραήμ Χαλούμι... κλπ).

Η εξήγηση για αυτή την αμήχανη σιωπή των Τσάμηδων ''αντιφασιστών'' σε ότι αφορά τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν από τα στρατεύματα Κατοχής βρίσκεται στην ένοπλη - και όχι μόνο - συνεργασία σημαντικής μερίδας της μειονότητας πρώτα με τις ιταλικές και έπειτα με τις γερμανικές δυνάμεις.

Βέβαια, η λογική και το αντιφασιστικό καθήκον θα επέβαλε να γίνει έστω και μια μικρή αναφορά λ.χ. σε ''μια μικρή δράκα προδοτών που συμμάχησε με τους ναζιστές'' φαίνεται όμως πως ο ''αντιφασισμός'' των Τσάμηδων ήταν, το λιγότερο, ιδιόρρυθμος. 

 

Τσάμικη μειονότητα και ελληνοϊταλικός πόλεμος

 

Με την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, την αρχική προέλαση του ιταλικού στρατού στο ελληνικό έδαφος συνόδευσαν και δύο αλβανικά τάγματα δύναμης χιλίων ανδρών3 στα οποία συμμετείχαν αρκετοί Τσάμηδες της Θεσπρωτίας4. Οι συγκεκριμένοι ένοπλοι προχώρησαν σε διάφορα έκτροπα σε Σαγιάδα, Φιλιάτες, Πέρδικα, Μαργαρίτι και Ηγουμενίτσα5 - μέρος της οποίας καταστράφηκε - με πιο γνωστό περιστατικό την υπόδειξη στις ιταλικές δυνάμεις των Χρήστου Πιτούλη6 και Χρήστου Τσώνη, οι οποίοι εκτελέστηκαν στις 15 Νοεμβρίου 1940 στη θέση Μόλιζα7. Από την άλλη, παρά την εμπλοκή τους σε λεηλασίες και καταστροφές, δεν έδειχναν ιδιαίτερη προθυμία για ενεργή συμμετοχή στις συγκρούσεις με τον ελληνικό στρατό8. Παράλληλα περίπου 300 - 400 Τσάμηδες χωρικοί δημιούργησαν ομάδες ατάκτων χτυπώντας τις ελληνικές δυνάμεις που υποχωρούσαν, προξενώντας σε αυτές απρόβλεπτες απώλειες9 ενώ στα τέλη Νοεμβρίου, κατά την ελληνική αντεπίθεση, συμπολέμησαν στο πλευρό των ιταλικών δυνάμεων (βλ. την περίπτωση των κατοίκων της Κώτσικας10).

 

Τσάμηδες και δυνάμεις Κατοχής

 

Τον Ιούλιο του 1941 οι ιταλικές δυνάμεις Κατοχής διόρισαν τον Τζεμίλ Ντίνο στη θέση του ανωτάτου επιτρόπου της Αλβανίας για την Τσαμουριά11 ενώ τον Ιούλιο του επόμενου έτους (1942) προχώρησαν στην ίδρυση της οργάνωσης Keshilla12, η οποία χρησιμοποιήθηκε μεταξύ άλλων και ως ένα είδος πολιτοφυλακής ή βοηθητικής χωροφυλακής. Το επόμενο διάστημα η οργάνωση ενδυναμώθηκε τόσο πολιτικά (υποκαθιστώντας τις ελληνικές κρατικές δομές) όσο και στρατιωτικά ενώ το καλοκαίρι του 1943 δημιουργήθηκε το Τάγμα εθελοντών μουσουλμάνων που υπαγόταν στη δικαιοδοσία του Γερμανού αντισυνταγματάρχη Γιόζεφ Ρέμολντ13. Μάλιστα η συνεργασία των Τσάμηδων με τις δυνάμεις Κατοχής κυμάνθηκε σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα αν υπολογίσει κανείς πως στις δοσιλογικές δομές της μειονότητας που εκτός από το ένοπλο σκέλος περιλάμβαναν επίσης κοινοτικές επιτροπές, εφορία, δικαστήρια, τελωνεία κλπ14 οργανώθηκαν 2000 με 3200 άτομα15 τη στιγμή που ο συνολικός πληθυσμός των Τσάμηδων ανερχόταν στις 20 με 25 χιλιάδες16 ενώ και γερμανικές αναφορές κατά τα μέσα του 1943 τόνιζαν την ιδιαιτερότητα της τσάμικης μειονότητας ως τη μόνη πληθυσμιακή ομάδα της Θεσπρωτίας που δεν διακατεχόταν από αντιγερμανικά αισθήματα17. Συν τοις άλλοις, αρκετά ήταν και τα μέλη της μειονότητας που έσπευσαν να συνδράμουν τις γερμανικές δυνάμεις ως σύνδεσμοι, οδηγοί κλπ18.

Με βάση όλα τα παραπάνω δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός πως ο ίδιος ο Ρέμολντ επαίνεσε τους Αλβανούς για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στις δυνάμεις Κατοχής, σε αντίθεση π.χ. με τους βλαχόφωνους της Θεσπρωτίας που αρνήθηκαν να συμπράξουν με τα γερμανικά στρατεύματα19.

 

 Έργα και ημέρες των Αλβανών ταγματασφαλιτών της Θεσπρωτίας: μερικά στοιχεία

 

Τον Απρίλιο του 1941, μετά τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού εξαιτίας της γερμανικής εισβολής, η Θεσπρωτία πέρασε υπό ιταλικό έλεγχο. Μολονότι οι ιταλικές αρχές Κατοχής δεν ικανοποίησαν τις μεγαλοϊδεατικές επιδιώξεις του αλβανικού εθνικισμού και παρά το ότι επίσημα δεν υποστήριζαν τις βιαιοπραγίες εναντίον του ελληνικού πληθυσμού, δεν έδειχναν πρόθυμες να περιορίσουν ούτε τις πράξεις αυτές αλλά ούτε και τον αθρόο εξοπλισμό διάφορων Τσάμηδων20

Ως αποτέλεσμα αυτής της στάσης, ήδη από το καλοκαίρι του 1941 ομάδες Τσάμηδων που πήραν τα όπλα υπό πολυποίκιλα κίνητρα (αντεκδίκηση, ληστεία, εθνικές, οικονομικές ή προσωπικές διαφορές) είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα τρομοκρατίας εναντίον του ελληνικού πληθυσμού. Πρώτο θύμα της αυθαιρεσίας των Αλβανών ενόπλων υπήρξε ένας αγροφύλακας από τον Άγιο Βλάσιο (θύμα αντεκδίκηση) που σκοτώθηκε τον Ιούνιο του 1941. Την ίδια περίοδο, σε παρόμοια περιστατικά σκοτώθηκαν ένας κάτοικος του Καστρίου, ένας ηλικιωμένος και μια γυναίκα από το Γραικοχώρι, ένας αγρότης από τον Αργυρότοπο και ένας συνταξιούχος χωροφύλακας από το Φοινίκι21.

Ο Μαζάρ Ντίνο (δεξιά με το λευκό κοστούμι), αρχηγός των Τσάμηδων δοσίλογων

Την 1η Φεβρουαρίου του 1942 σκοτώθηκαν κοντά στην Ελαία Θεσπρωτίας (ΝΑ των Φιλιατών) τέσσερεις Έλληνες αγρότες22 ενώ στις 19 Φεβρουαρίου δολοφονήθηκε από Αλβανούς ένοπλους στην Ηγουμενίτσα ο νομάρχης Θεσπρωτίας Γεώργιος Βασιλάκος23.

Η συγκεκριμένη ενέργεια έχει μεγάλη σημασία καθώς δεν εκδηλώθηκε ως μια πράξη αντίστασης στη φασιστική Κατοχή μέσω της εκτέλεσης ενός εν δυνάμει συνεργάτη των κατακτητών (όπως π.χ. οι αθρόες εκτελέσεις τοπικών αρχόντων, διορισμένων από τους κατακτητές, που πραγματοποιήθηκαν την ίδια περίοδο στην Κρήτη). Αντιθέτως ερμηνεύεται  ως μια ευθεία αμφισβήτηση της εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας επί της ''αλύτρωτης Τσαμουριάς'' στα πλαίσια του αγώνα για την ''εθνική ολοκλήρωση'' της Αλβανίας. Αργότερα ακολούθησαν προς την ίδια κατεύθυνση, οι δολοφονίες των κρατικών υπαλλήλων Γ. Δούσια και Π. Οικονομίδη24.

Στις 15 Ιουνίου εκτελέστηκε ο πολύτεκνος εφημέριος της Σίδερης Βασίλειος Ιωάννου25, την 1η Ιουλίου στο χωριό Σπαθαραίοι, Ιταλοί και Αλβανοί συνεργάτες τους εκτέλεσαν τρεις κατοίκους με τις κατηγορίες της οπλοκατοχής και της υπόθαλψης ανταρτών26 και κατά τα μέσα Ιουλίου, απόσπασμα είκοσι ανδρών (δέκα Ιταλοί και ισάριθμοι Τσάμηδες) υπό τον Γιασίν Σαντίκ λεηλάτησε χωριά στην περιοχή του Φαναρίου27. Κατά τα τέλη του ίδιου μήνα, απόσπασμα παρόμοιας σύνθεσης σκότωσε στο Κορωνόπουλο νεαρό Έλληνα γεωργό28.

Στις 22 Αυγούστου δολοφονήθηκε κτηνοτρόφος από το Πλαίσιο29 ενώ τον Οκτώβριο σκοτώθηκε καθώς επέστρεφε από τη Μαζαρακιά όπου είχε μεταβεί για να διαμαρτυρηθεί στην ιταλική διοίκηση για διάφορες αυθαιρεσίες των Αλβανών συνεργατών της, ο ηλικιωμένος ιερέας του Καρτερίου Ανδρέας Βασιλείου ή Παπανδρέου30

Επιπλέον στις αρχές Δεκεμβρίου του ίδιου έτους εκτελέστηκαν στους Σπαθαραίους ο εφημέριος της κοινότητας31, ο πρόεδρος της και εννιά σκηνίτες κτηνοτρόφοι ως αντίποινα για το φόνο του σημαίνοντα παράγοντα της μειονότητας και συνεργάτη των δυνάμεων Κατοχής32, Γιασίν Σαντίκ33, σε μια περίοδο κατά την οποία είχαν ξεκινήσει συμπλοκές ανάμεσα στην αλβανική πολιτοφυλακή και σε Έλληνες ένοπλους των Σπαθαραίων, του Ελευθεροχωρίου και άλλων οικισμών34. Τον ίδιο μήνα, Αλβανοί από τον Παραπόταμο δολοφόνησαν τρεις Έλληνες αγρότες από το Καστρί35.

Η πολυεπιπέδη καταπίεση εκ μέρους των Τσαμηδων (δολοφονίες, εκβιασμοί, αυθαίρετη φορολογία, αρπαγή αγροτικών αγαθών και εκτάσεων κλπ) σε συνδυασμό με την αδιαφορία της ιταλικής διοίκησης36 και την αδυναμία των ελληνικών κατοχικών αρχών να εγγυηθούν την ασφάλεια των Ελλήνων κατοίκων της περιοχής37, οδήγησε σταδιακά εκατοντάδες από τους τελευταίους στην έξοδο από τις εστίες τους και στην εγκατάσταση, υπό αντίξοες συνθήκες, στις περιοχές της Πάργας και του Φαναρίου38.

Χαρακτηριστικά, από το καλοκαίρι του 1943 και εντεύθεν η δράση των Τσάμηδων δοσιλόγων κλιμακώθηκε, πάντα σε αγαστή συνεργασία με τις δυνάμεις Κατοχής. 

Κατά το διάστημα 10-13 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε, με την ενεργή συμμετοχή περίπου 300 Τσάμηδων39, φονική εκκαθαριστική επιχείρηση στην περιοχή του Φαναρίου κατά την οποία πυρπολήθηκαν και λεηλατήθηκαν 20 χωριά, σκοτώθηκαν 250 άμαχοι και αιχμαλωτίστηκαν άλλα 400 άτομα, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στις φυλακές των Ιωαννίνων και της Θεσσαλονίκης40. Αμέσως μετά τη λήξη της επιχείρησης, ο Ρέμολντ - προφανώς ικανοποιημένος από τη δράση των Τσάμηδων συμμετεχόντων - αποφάσισε τη δημιουργία επιπλέον ταγμάτων εθελοντών μουσουλμάνων41.

Παράλληλα στις 23 του ίδιου μήνα ένοπλοι της μειονότητας (κυρίως από τη Λιόψη42) συμμετείχαν, ως αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ, στην πυρπόληση της Σαγιάδας43 την οποία σύμφωνα με γερμανική αναφορά υπεράσπιζαν τριάντα αντάρτες44, προφανώς ελασίτες.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, Τσάμηδες συμμετείχαν και στην καταστροφή του Πλαισίου όπου σκοτώθηκαν δύο κάτοικοι45. Καταστροφές υπέστησαν επίσης το Ζερβοχώρι και ο Ξηρόλοφος στα νότια της Παραμυθιάς46. Στις 18 Σεπτεμβρίου, τα στρατεύματα Κατοχής από κοινού με τους Τσάμηδες συνεργάτες τους προχώρησαν στην αιχμαλωσία 60 κατοίκων στα ΒΑ της Παραμυθιάς εκ των οποίων οι εννιά εκτελέστηκαν την επόμενη ημέρα47. Στις 27 - 28 του ίδιου μήνα, περίπου 150 Τσάμηδες συμμετείχαν στην εκδικητικού χαρακτήρα επιχείρηση των γερμανικών δυνάμεων της Παραμυθιάς στα βόρεια της κωμόπολης που είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή τεσσάρων χωριών και το θάνατο 50 Ελλήνων. Αξίζει να σημειωθεί και το ότι για την απόδοσή τους στην επιχείρηση απέσπασαν τους επαίνους των Γερμανών ανωτέρων τους48. Αποκορύφωμα της δράσης των Τσάμηδων για τον Σεπτέμβριο ήταν η συμμετοχή στην αιχμαλωσία και στην εκτέλεση στις 29 του μήνα άλλων 49 κατοίκων της Παραμυθιάς49, των λεγόμενων πρόκριτων.

Μάλιστα, κρίνοντας από το γεγονός πως τα θύματα ήταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία εκπρόσωποι της τοπικής κοινωνικής, οικονομικής και πνευματικής ελίτ (εκπαιδευτικοί, επιχειρηματίες, μέλη της τοπικής αυτοδιοίκησης, ο αρχιερατικός επίτροπος κ.ά.) οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως στόχος των εκτελέσεων δεν ήταν απλά η διάπραξη αντιποίνων για τον άγριο θάνατο πέντε Γερμανών αιχμαλώτων και τον τραυματισμό άλλων τριών από τον ΕΔΕΣ λίγες ημέρες νωρίτερα στη θέση Σκάλα50 αλλά η εξόντωση των κεφαλών της ελληνικής κοινότητας της Παραμυθιάς.

 Το μνημείο των 49 προκρίτων της Παραμυθιάς

Την ίδια χρονική περίοδο, ένοπλοι Τσάμηδες συμμετείχαν και στον ανηλεή ξυλοδαρμό του ηλικιωμένου ιερέα του Ζερβοχωρίου, Αθ. Χριστοδούλου, ο οποίος απεβίωσε δύο μήνες αργότερα από τα τραύματά του51.

Πέρα από την Παραμυθιά και το Φανάρι, οι συνθήκες για τον ελληνικό πληθυσμό δεν ήταν καλύτερες ούτε στην περιοχή της Ηγουμενίτσας. Εκεί, σύμφωνα με τον Ελβετό εκπρόσωπο του Ερυθρού Σταυρού Χανς Γιάκομπ Μπίκελ, οι Τσάμηδες ένοπλοι δρούσαν σε συνθήκες ασυδοσίας ενώ οι Έλληνες κάτοικοι είχαν εγκαταλείψει την παραλιακή κωμόπολη βρίσκοντας καταφύγιο στα γειτονικά βουνά52.

Στις αρχές του 1944, οι γερμανικές δυνάμεις Κατοχής προχώρησαν στον εκτεταμένο εξοπλισμό των Τσάμηδων. Κατ΄αυτόν τον τρόπο χωριά όπως η Πέστιανη (νυν Κρυόβρυση), η Σκουπίτσα (νυν Κεστρινή), η Λάκκα, η Γκρίκα, το Γρικοχώρι, η Δριμίτσα κ.ά απέκτησαν ένοπλες φρουρές για λόγους αυτοάμυνας53.

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας του 1944 (μέσα Απριλίου), Τσάμηδες ταγματασφαλίτες συμμετείχαν στην πυρπόληση του Ασπροκκλησίου ενώ λίγες ημέρες αργότερα έλαβαν μέρος σε ανάλογη δράση στον Τσαμαντά54Τον Αύγουστο του 1944, κατά τη διάρκεια κοινής επιδρομής Γερμανών στρατιωτών και Αλβανών δοσίλογων, εκτελέστηκαν τέσσερεις κάτοικοι των Μουζακαίικων Πρεβέζης55.


(τέλος πρώτου μέρους)

 

 

1.     Πρέπει να αναφερθεί πως ιστορικά ο όρος Τσαμουριά δεν αφορά μονάχα το νομό Θεσπρωτίας αλλά και ένα μικρό κομμάτι της σημερινής νότιας Αλβανίας με επίκεντρο την Κονίσπολη.

2.      Γιώργος Μαργαρίτης, Ανεπιθύμητοι συμπατριώτες. Στοιχεία για την καταστροφή των μειονοτήτων της Ελλάδας. Έβραιοι, Τσάμηδες, εκδόσεις Βιβλιόραμα, Αθήνα 2005, σ. 204.

3.      Eleftheria Manta, The Cams of Albania and the Greek State (1923-1945), σ. 6.

4.      Έκθεσις των γενομένων ζημιών εν γένει Ηπείρου από της κηρύξεως του Ελληνο-ιταλικού πολέμου (28-10-40) μέχρι της τελικής απελευθερώσεώς της, Οκτώβριος 1944, Βιβλιοθήκη Ηπειρωτικής Εταιρείας Αθηνών, Αθήνα 1987, σ. 130 και Χαρίτωνος Κ.Λάμπρου, Οι Τσάμηδες και η Τσαμουριά, Αθήναι 1949, σ. 18.

5.      Έκθεσις, 1987, σ. 135, 156, Λάμπρου, 1949, σ. 18 - 20, Spiros Tsoutsoumpis, Violence, resistance and collaboration in a Greek borderland: the case of the Muslim Chams of Epirus, Qualestoria, n. 2, dicembre 2015, σ. 127.

6.      Έκθεσις, 1987, σ. 132 και Λάμπρου, 1949, σ. 20.

7.      Μετά από υπόδειξη Τσάμηδων, οι ιταλικές αρχές συνέλαβαν και τον Βασίλη Πιτούλη, ο οποίος στάλθηκε στην εξορία από την οποία δεν επέστρεψε (βλ. Μανώλης Γλέζος, Εθνική Αντίσταση 1940-1945, Στοχαστής, 2006, σ. 106 - 107).

8.      Owen Pearson, Albania in the Twentieth Century, A History, Volume II: Albania in Occupation and War, 1939-45, I. B. Tauris, 2005, σ. 63.

9.      Tsoutsoumpis, 2015, σ. 127.

10.  Ιωάννης Π. Πέγκας, Πλεσίβιτσα, Αθήνα 2006, σ. 161.

11.  Bernd Jόrgen Fischer, Albania at War, 1939-1945, σ. 85, Owen Pearson, 2005, II, σ. 157.

12.  Χέρμαν Φρανκ Μάγερ, Αιματοβαμμένο Εντελβάις. Η 1η Ορεινή Ταξιαρχία, το 22ο Ορεινό Σώμα Στρατού και η εγκληματική δράση τους στην Ελλάδα, 1943 - 1944, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2009, τόμος Β΄, σ. 11.

13.  Μάγερ, 2009, Β΄, σ. 11.

14.  Μαργαρίτης, 2005, σ. 161 - 162.

15.  Georgia Kretsi, The Secret Past of the Greek-Albanian Borderlands. Cham Muslim Albanians: Perspectives on a Conflict over Historical Accountability and Current Rights, Ethnologia Balkanica, 2002, σ. 179.

16.  Βλ. Γιώργος Κτιστάκης, Περιουσίες Αλβανών και Τσάμηδων στην Ελλάδα: Άρση του εμπολέμου και διεθνής προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ΚΕΜΟ, 2006, σ. 8, όπου υπολογίζονται σε 21 με 22 χιλιάδες. Κατά τον Μαζάουερ ο πληθυσμός τους ανερχόταν σε περίπου 20000 (βλ. Mark Mazower (επιμ.), Μετά τον Πόλεμο, Η ανασυγκρότηση της οικογένειας, του έθνους και του κράτους στην Ελλάδα, 1943 - 1960, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2004, σ. 34) ενώ τον ίδιο αριθμό δίνει και ο Μάγερ (Μάγερ, Β', σ. 9). Αν υπολογιστούν οι φυγόδικοι και αυτοεξόριστοι που επανήλθαν στο ελληνικό έδαφος από την Αλβανία όπου είχαν καταφύγει τα προηγούμενα χρόνια, τότε ο αριθμός της τσάμικης κοινότητας κατά τη διάρκεια της Κατοχής ενδέχεται να ανήλθε κοντά στις 25 χιλιάδες, αριθμό που δίνουν ως maximum και βρετανικές αναφορές γραμμένες εκείνη την εποχή.

17.  Μάγερ, 2009, Α', σ. 214.

18.  Eleftheria K. Manta, The Cams of Albania and the Greek State (1923-1945), σ. 8.

19.  Μάγερ, 2009, Β΄, σ. 11.

20.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 128.

21.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 127 - 128.

22.  Γιώργος Κώτσης, Κάτι από το Φιλιάτι, 2011, σ. 122.

23.  Γλέζος, 2006, Α΄, σ. 259, Ζέρβας, Απομνημονεύματα, Μέτρον, Αθήνα 2000, σ. 374.

24.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 131.

25.  Καταγόταν από την Πόβλα, νυν Αμπελώνα. Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος: Αρχείο Ιεράς Συνόδου, Φάκελος Εθνομαρτύρων Κληρικών, Κατάστασις Ονομάτων φονευθέντων Κληρικών.

26.  Μαργαρίτης, 2005, σ. 187 - 188.

27.  Μαργαρίτης, 2005, σ. 189 - 190. Ενδεικτικό παράδειγμα της ολικής συσκότισης που επικρατεί στις τάξεις των νεότερων γενεών των Τσάμηδων όσον αφορά τα γεγονότα της εποχής είναι και η μνημόνευση του Γιασίν Σαντίκ (ή Σαντίκου κατά το αλβανικότερο) ως ενός από τα άτομα που εργάστηκαν με αφοσίωση για τη δημιουργία καλής ατμόσφαιρας ανάμεσα στην ελληνική κοινότητα και τους Αλβανούς Τσάμηδες (βλ. περιοδικό Thyamis, Institute ofChamStudiesNewsletter, τεύχος 5, Οκτώβριος 2013, σ. 3). Παραδόξως, ανάλογη τακτική συσκότισης παρατηρείται και στην περίπτωση του, συνήθως αναλυτικότατου όσον αφορά τις βιογραφίες δοσίλογων, Τάσου Κωστόπουλου, ο οποίος σε πρόσφατο άρθρο του αναφέρει το Σαντίκ απλά ως προύχοντα (βλ. Τάσος Κωστόπουλος, Μια ανεπιθύμητη μειονότητα, Εφημερίδα των Συντακτών, 26 Ιουνίου 2016).

28.  Μαργαρίτης, 2005, σ. 188.

29.  Πέγκας, 2006, σ. 168.

30.  Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος: Αρχείο Ιεράς Συνόδου, Φάκελος Εθνομαρτύρων Κληρικών, Κατάστασις Ονομάτων φονευθέντων Κληρικών και Tsoutsoumpis, 2015, σ. 131.

31.  Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος: Αρχείο Ιεράς Συνόδου, Φάκελος Εθνομαρτύρων Κληρικών, Κατάστασις Ονομάτων φονευθέντων Κληρικών και Λάμπρου, 1949, σ. 26.

32.  Ιστορία της Αντίστασης (1940 - 1945), εκδόσεις Αυλός, 1979, Α΄, σ. 154.

33.  Μαργαρίτης, 2005, σ. 160.

34.  Μιχάλης Μυριδάκης, Αγώνες της Φυλής, Α΄, σ. 165 - 166, Tsoutsoumpis, 2015, σ. 131 - 132. Εκείνη την εποχή, όπως αναφέρει και το υψηλόβαθμο στέλεχος του ΕΔΕΣ, Μιχάλης Μυριδάκης, δεν είχαν εμφανιστεί ακόμη οργανωμένοι αντάρτες στη Δυτική Ήπειρο. Αντάρτικες ομάδες πρώτα του ΕΛΑΣ και έπειτα του ΕΔΕΣ εμφανίστηκαν στην περιοχή στις αρχές του 1943.

35.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 131.

36.  Manta, σ. 7 - 8.

37.  Ενδεικτικός της κατάστασης που επικρατούσε είναι ο περιορισμός της ελληνικής χωροφυλακής αποκλειστικά στις κωμοπόλεις της Θεσπρωτίας. Μάλιστα, τον Ιούλιο του 1942 οι χωροφύλακες εγκατέλειψαν την Ηγουμενίτσα ενώ στις αρχές του 1943 η δύναμη της υποδιοίκησης Φιλιατών μεταφέρθηκε στα Ιωάννινα. Σε ολόκληρη τη Θεσπρωτία, Έλληνες χωροφύλακες παρέμειναν μόνο στην Παραμυθιά, οι οποίοι κατά τα μέσα του 1944 παραδόθηκαν σε αντάρτες του ΕΛΑΣ (βλ. Αποστόλου Β. Δασκαλάκη, Ιστορία της Ελληνικής Χωροφυλακής χρονικής περιόδου 1936-1950, 1973 σ. 287).

38.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 132. Μάλιστα, αυτές οι συνθήκες οδήγησαν αρκετούς από τους πρόσφυγες στο θάνατο.

39.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 133.

40.  Μάγερ, 2009, Α΄, σ. 289 - 290, Β΄, σ. 10, Έκθεσις, σ. 133. Μεταξύ των αιχμαλώτων δεν υπήρχε ούτε ένας μουσουλμάνος (βλ. Αθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σ. 37).

41.  Μάγερ, 2009, Β', σ. 11.

42.  Georgia Kretsi, The Secret Past of the Greek-Albanian Borderlands. Cham Muslim Albanians: Perspectives on a Conflict over Historical Accountability and Current Rights. Ethnologia Balkanica, 2002, σ. 179.

43.  Πέγκας, 2006, σ. 175-176.

44.  Μάγερ, 2009, Α', σ. 291.

45.  Πέγκας, 2006, σ. 178 - 182.

46.  Tsoutsoumpis, 2015, σ. 133.

47.  Μάγερ, 2009, Β΄, σ. 15-16.

48.  Μάγερ, 2009, Β', σ. 17 - 18.

49.  Μάγερ, Β', σ. 18 - 21.

50.  Μάγερ, Β΄, σ. 16-17, 23.

51.  Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος: Αρχείο Ιεράς Συνόδου, Φάκελος Εθνομαρτύρων Κληρικών, Κατάστασις Ονομάτων φονευθέντων Κληρικών.

52.  Μάγερ, 2009, Β', σ. 59.

53.  Γκότοβος, 2016, σ. 63 - 64. Μια ματιά σε έναν χάρτη αρκεί για να αντιληφθεί κάποιος πως τα προαναφερθέντα εξοπλισμένα χωριά, με εξαίρεση την Γκρίκα, λειτουργούσαν ως προκεχωρημένα φυλάκια για το λιμάνι της Ηγουμενίτσας.

54.  Κώτσης, 2011, σ. 123.

55.  Έκθεσις, 1987, σ, 100.


Σάββατο, 23 Ιουλίου 2016

Επίθεση στο Μόναχο: Έλληνας νεκρός μεταξύ των θυμάτων

Ένας Έλληνας βρίσκεται μεταξύ των νεκρών, 9 τον αριθμό, που έχασαν τη ζωή τους μετά την επίθεση του 18χρονου Γερμανού, ιρανικής καταγωγής σε εμπορικό κέντρο του Μονάχου στη Γερμανία. Την πληροφορία που είχε διαρρεύσει εδώ και αρκετή ώρα επιβεβαίωσε με ανακοίνωσή του το υπουργείο εξωτερικών.

"Ο απολογισμός της χθεσινής τραγικής επίθεσης στο εμπορικό κέντρο Olympia του Μονάχου περιλαμβάνει, δυστυχώς, και έναν Έλληνα πολίτη μεταξύ των αθώων θυμάτων" σημειώνει το υπουργείο χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες. Επιπλέον, τονίζει πως "η Γενική Πρόξενος της Ελλάδος στο Μόναχο προβαίνει σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες σε συνεννόηση με τις αρμόδιες γερμανικές Αρχές".

Πριν ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα η πληροφορία, ο ανταποκριτής της δημόσιας τηλεόρασης στην πόλη, Γιώργος Παππάς είχε αναρτήσει την είδηση στον προσωπικό λογαριασμό του στο twitter σημειώνοντας: "Έλληνας μεταξύ των θυμάτων στην επίθεση στο εμπορικό κέντρο Μονάχου, σύμφωνα με ενημέρωση της αστυνομίας προς το Γενικό Προξενείο Μονάχου".

Οι επικεφαλής των αρχών πάντως, στην επίσημη ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους απέφυγαν να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες, ενώ αρκέστηκαν στη δήλωση πως όλα τα θύματα ήταν κάτοικοι Μονάχου. Αυτή η διαπίστωση μας οδηγεί στο συμπέρασμα, πως αν όντως υπάρχει Έλληνας μεταξύ των νεκρών, αυτός θα πρέπει να είναι ομογενής που διαμένει μόνιμα στη γερμανική πόλη.

Τέλος, τρεις Τούρκοι μεταξύ των δέκα νεκρών από τη χθεσινή επίθεση στο Μόναχο, δηλώνει ο Τούρκος υπουργός των Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου.


(αναδημοσίευση από News247)

pavlos1988 pavlos 1988

Το προφίλ μου

Η οποιαδήποτε αναδημοσίευση που αναρτάται δεν αντιπροσωπεύει απαραίτητα τις προσωπικές μου απόψεις αλλά αυτές του εκάστοτε αρθρογράφου.

Σελίδες

Αρχείο θεμάτων

Επίσης δικά μου

Ιστολόγια

Αναζήτηση

RSS: Θέματα, Σχόλια
Powered by Pathfinder blogs